تحولات سال ۲۰۰۴

1.  4/12/1382 برابر با 23/2/2004: تفاهم سه کشور اروپایی و ایران درخصوص موافقت‌نامه بروکسل در شهر بروکسل بلژیک. براساس این موافقت‌نامه، تعهدات ایران به شرح زیر می باشد: ارائه اظهارنامه ها برطبق پروتکل الحاقی و راستی آزمایی آن‌ها توسط آژانس، تعلیق مونتاژ و آزمایش سانتریفیوژها، تعلیق ساخت داخلی قطعات سانتریفیوژ، اعمال تعلیق فعالیت‌های غنی‌سازی نسبت به تمامی تأسیسات موجود در ایران. تعهدات سه‌کشور اروپایی نیز طبق بیانیه بروکسل به این شرح می باشد: سه‌‌کشور به‌‌طور فعال برای شناسایی تلاش‌های ایران در اجلاس ژوئن 2004 شورای حکام کار خواهند کرد تا شورای حکام از آن‌ پس، بر‌اساس گزارش مدیر کل- که در‌صورت ضرورت ارائه می‌شود- و مطابق رویه معمولی مربوط به اجرای موافقت‌نامۀ پادمان و پروتکل الحاقی کار کند.

2.  25/12/1382 برابر با 13/3/2004‌: تصویب سومین قطعنامه پیشنهادی کشورهای اروپایی در شورای حکام علیه فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران.

3.  3/1/1383 برابر با 22/3/2004: دیدار رئیس سازمان انرژی اتمی و مدیرکل آژانس در وین.

4.  18/1/1383 برابر با 6/4/2004: سفر مدیرکل آژانس به ایران و دیدار با مقامات ارشد نظام. البرادعی پس از دیدارهای خود گفت: با طرف ایرانی درخصوص یک برنامه اقدام و جدول زمانی حل و فصل موضوعات باقی مانده توافق شد. این برنامه اقدام، شامل مجموعه فعالیت‌هایی است که ایران باید اتخاذ نماید. ایران تا پایان ماه آوریل، اطلاعات خود درخصوص برنامه سانتریفیوژ و تا اواسط ماه مه نیز اظهارنامه‌های خود طبق پروتکل الحاقی را به آژانس ارائه خواهد نمود.

5.  20/1/1383 برابر با 8/4/2004: مصاحبه مطبوعاتی رئیس سازمان انرژی اتمی و اعلام آغاز تعلیق داوطلبانۀ ساخت و مونتاژ سانتریفیوژها توسط ایران (متعاقب موافقت‌نامه بروکسل).

6.  1/3/1383 برابر با 21/5/2004: تسلیم اظهارنامه 1033 صفحه‌ای فعالیت‌های هسته‌ای ایران به آژانس طبق پروتکل الحاقی (متعاقب موافقت‌نامه بروکسل).

7.  29/3/1383 برابر با 18/6/2004: تصویب چهارمین قطعنامه پیشنهادی کشورهای اروپایی در شورای حکام علیه فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران.

8.  28/6/1383 برابر با 18/9/2004: تصویب پنجمین قطعنامه پیشنهادی کشورهای اروپایی در شورای حکام علیه فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران.

9.  25/8/1383 برابر با 15/11/2004: تفاهم درخصوص موافقت‌نامه پاریس توسط سه‌کشور اروپایی و ایران در پاریس. موافقت‌نامه پاریس درشرایطی شکل گرفت که طرف اروپایی به تعهد خود وفق موافقت‌نامه بروکسل مبنی بر عادی‌کردن موضوع هسته‌ای در اجلاس ژوئن 2004 شورای حکام عمل نکرد و نه تنها در این اجلاس، بلکه در اجلاس بعدی شورا در ماه سپتامبر نیز به صدور قطعنامه علیه ایران پرداخت. از طرف دیگر، سه‌کشور اروپایی دنبال این بودند که تعلیق را تا حد اعلای آن گسترش دهند. در موافقت‌نامه پاریس، ایران این تعهدات را پذیرفت: تأکید بر عدم پیگیری اکتساب سلاح‌های هسته‌ای. تعهد به همکاری کامل و شفاف با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی. ادامه اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی تا تصویب آن. ادامه تعلیق براساس داوطلبانه و به‌منظور اعتمادسازی بیشتر و گسترش آن تا شامل تمامی فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی و بازفرآوری و به‌ویژه این موارد گردد (ساخت و واردات سانتریفیوژهای گازی و قطعات آن‌ها، مونتاژ، نصب، آزمایش یا اداره سانتریفیوژهای گازی، کار درمورد جداسازی پلوتونیوم یا ساخت یا اداره هر تأسیسات جداسازی پلوتونیوم، و تمامی آزمایش‌ها یا تولید در هرنوع تأسیسات تبدیل اورانیوم). آژانس در جریان این تعلیق قرار خواهد گرفت و از آن برای راستی‌آزمایی و نظارت بر تعلیق دعوت خواهد شد. تعلیق به‌موقع انجام خواهد شد، به‌گونه‌ای که آژانس آن را قبل از اجلاس نوامبر 2004 شورای حکام تأیید نماید. تعلیق مادامی که مذاکرات درمورد یک موافقت‌نامه ترتیبات درازمدت که مورد قبول طرفین باشد پیگیری می‌شود، حفظ خواهد ‌شد و برای ادامه کل فرآیند ضروری خواهد بود. تعهدات سه‌کشور اروپایی در موافقت‌نامه پاریس نیز به این شرح می باشد: تعلیق، یک اقدام اعتماد‌ساز داوطلبانه است و نه یک تعهد حقوقی. درچارچوب این تعلیق، مذاکرات با هدف دستیابی به موافقت‌نامه مورد قبول طرفین درمورد ترتیبات درازمدت، آغاز خواهد شد. این موافقت‌نامه، تضمین‌های عینی فراهم خواهد کرد که برنامه هسته‌ای ایران منحصراً برای مقاصد صلح‌جویانه می‌باشد. همچنین، تضمین‌های قطعی درمورد همکاری‌های هسته‌ای، فنی و اقتصادی و تعهدات قطعی درمورد موضوعات امنیتی فراهم می‌کند. درچارچوب این موافقت‌نامه و باتوجه به پیشرفتی که در حل‌وفصل موضوعات باقی‌مانده حاصل شده‌است، سه‌کشور از گزارش مدیرکل به شورای حکام در‌صورتی که ضروری می‌بیند و درچارچوب اجرای موافقت‌نامه پادمان ایران و پروتکل الحاقی، حمایت می‌کنند. سه‌کشور، از مدیر کل آژانس برای دعوت از ایران برای پیوستن به گروه کارشناسی رهیافت‌های چندجانبه چرخه سوخت هسته‌ای (یک گروه مشورتی که مجموعه ای از راهکارها و رهیافت ها برای تضمین تأمین سوخت را به مدیرکل آژانس ارائه نمود که اعضای این گروه حتی درمورد این گزارش اجماع نیز نداشتند)، حمایت خواهند کرد. هنگامی که تعلیق راستی‌آزمایی شد، مذاکرات با اتحادیه اروپا درمورد موافقت‌نامه تجارت و همکاری ازسرگرفته خواهد شد. سه‌کشور، به‌طور فعال از شروع مذاکرات الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی (WTO) حمایت خواهند کرد. سه‌کشور و ایران بر قصد خود مبنی بر مبارزه با تروریسم، شامل فعالیت‌های القاعده و دیگر گروه‌های تروریستی نظیر منافقین تأکید می‌کنند. آن‌ها، هم‌چنین حمایت مداوم خود از فرآیند سیاسی در عراق را باهدف استقرار یک دولت منتخب طبق قانون اساسی، مورد تأیید قرار می‌دهند. سه‌کشور، بر تعهد خود به NPT تأکید می‌کنند. سه‌کشور، حقوق ایران تحت NPT که مطابق با تعهداتش تحت معاهده و بدون تبعیض اعمال می‌شود را به‌‌رسمیت می‌شناسند.

10.  2/9/1383 برابر با 22/11/2004: آغاز تعلیق فعالیت‌های تأسیسات UCF اصفهان (متعاقب موافقت‌نامه پاریس). این در حالی بود که فعالیت‌های تبدیل اورانیوم، طبق نظر فنی آژانس که متعاقب بیانیه تهران ارائه گردید، جزء‌ فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم محسوب نمی شود.

11. 9/9/1383 برابر با 29/11/2004: تصویب ششمین قطعنامه پیشنهادی کشورهای اروپایی در شورای حکام درمورد موضوع هسته‌ای ایران، با وجود موافقت‌نامۀ پاریس. در این قطعنامه که تحت تاثیر فضای موافقت‌نامۀ پاریس قرارداشت، بر برخی موارد مورد نگرانی طرف‌های اروپایی نیز تأکید شده است.

 



[1] این مطلب از این منبع اخذ شده است: برنامه هسته ای ایران: واقعیت های هسته ای، کاظم غریب آبادی، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، پائیز 1387.